Author Archives: sarojini52

The historic jump of Vinayak Damodar Savarkar

Shree Narad Media Central Desk

Special for the day


During the Indian freedom struggle against the Britishers, freedom fighter Shri Vinayak Damodar Savarkar ji’s contribution was unique and incomparable. He had put his life at stake not only for revolutionaries in India but also abroad. His work had made the lives of Britishers miserable. That’s why Britishers arrested him in London and sent him to Mumbai in a ship called “Moriya”, so that they can prosecute and penalize him.

But Savarkar ji was a man with self-respect and lively person. He had acquired in-depth knowledge about the international laws. On the 08th July 1910, when the ship was anchored at the Marseilles  port, when he took a courageous decision and took permission from the security personnel to use the toilet.

After taking permission he closed the door tightly and covered the glass of the toilet with help of his clothes. There was a window in the toilet which opened towards the huge ocean.

After measuring the dimension of the window and his own body, Savarkar ji jumped into the ocean. Since he didn’t come back for a long time, the security personnel banged the door of the toilet and subsequently broke it, but the bird had already escaped. When security personnel looked into the ocean, they found out that Savarkar ji was swimming towards the port of France.

They called their team and started firing bullets. Few soldiers took a small boat and started following him, but Savarkar ji swam with a lightning speed and reached the shore. He surrendered to the French police and asked for political asylum.

Since he was aware of the international laws, he knew that he had not committed any crime in France. So, the French police can arrest him but cannot extradite him to any other country. That’s why he took this courageous step. He declared himself independent once he reached the shores of France. Meanwhile, the British police also reached there and demanded the return of the prisoner. Savarkar ji quoted  the international law regarding extradition.

Also, arrival of a foreign citizen on French land was a crime. British police bribed the French officials. Unfortunately, French police succumbed to their pressure. Therefore, they handed over Savarkar ji to the British police. Now, he was put under strict surveillance and was handcuffed along with chains around his body. After a trial, he was sentenced to 50 years of imprisonment in “Kalapani” after he reached Mumbai.

Even though he failed, but there was historic importance to Savarkar ji’s courageous jump. This event made Indian slavery an issue of discussion on international forum. The act of France was condemned, not only in their parliament but even internationally, wherein President of France had to tender his resignation. There was a serious discussion on this issue in international court in The Hague, wherein the action taken by Britishers was condemned, but Savarkar ji had already reached Mumbai and nothing could be done about it.

The ardent followers of Savarkar ji in independent India had requested French govt to put up a memorial at the port in the memory of this historic event. The French govt and the mayor of Marseilles  have agreed for it, but they want the proposal to come from the Indian government. Unfortunately, the Indian government has not sent the proposal till date. Heartfelt salute to the supreme patriot and freedom fighter Shri Vinayak Damodar Savarkar ji.


Lakhs Of Devotees In Puri Rath Yatra Making Way For An Ambulance Is Winning Hearts On Internet

Puri Rath Yatra, Lakhs Of Devotees In Puri Rath Yatra Making Way For An Ambulance Is Winning Hearts On Internet

A whopping number of nearly 1 million devotees who came for Puri Rath Yatra have once again proved that they have a big heart and a sense of responsibility.

Puri Rath Yatra, Lakhs Of Devotees In Puri Rath Yatra Making Way For An Ambulance Is Winning Hearts On Internet

In a heartwarming gesture, the crowd parted ways in an orderly form to make way for an ambulance.

Embedded video

SP Puri@SPPuri1

1200 volunteers, 10 organizations and hours of practice made this human corridor for free ambulance movement possible during Puri Rath Yatra 2019.

The video surfaced on the internet just a day after the Gundhicha Jatra and went viral instantly.

In a tweet, Puri SP Umashankar Dash said that “Nearly 1200 volunteers, 10 organizations and hours of practice made this human corridor for free ambulance movement possible during Puri Rath Yatra 2019.”

Puri Rath Yatra, Lakhs Of Devotees In Puri Rath Yatra Making Way For An Ambulance Is Winning Hearts On Internet

This year Puri police department has done special security arrangements with 181 CCTV cameras, 155 platoon force including 15 SP & Commandant officers, 110 Inspectors, 650 SI & ASI, 2400 Home Guards, 2 companies of RAF, 2 OBF, 2 ATS, 2 NIA, 2 ODRAF units & 1 NDRF unit.


Silent Warriors of tribal India

Silent warriors of tribal India

Thousands of tribal women workers across India work to bring education, livelihood and health and make a difference to their own communities, reaching 50,000 villages with 35,000 micro projects

A tribal welfare department official goes on tour to the Bastar region in Chattisgarh.

At the end of the day, as his jeep loses its way in the twilight in the jungle, a tribal woman who is travelling with him, jumps out and tells the driver to switch off the headlights and follow her.

She starts running along the kutcha pathways in the dark and the jeep follows her faint, racing figure until they are back to the road. For five whole kilometres!

This magic guide in the jungle is a member of the Vanavasi Kalyan Ashram and a worker, who runs an education project in the villages of Bastar. And she is as deft in managing large-scale projects as she is leading the way out of dark, dense forests.

She is one of the thousands of workers who are part of a mammoth development exercise across India, focusing on the tribal populations in various states, from Punjab to Arunachal Pradesh, from Bihar to Kerala. For the last 67 years.

This week a hundred such tribal women leaders from across India met in Hyderabad for a national workshop and to share their stories.

On their work in education and livelihood training, self-help groups and viable agriculture, water conservation, prevention of trafficking of young tribal girls. On conflict resolution and rehabilitation. On hostels and health. And on tribal sports and revival of traditional arts and crafts.

“Thirty years ago, I had studied in a Kalyan Ashram hostel and I still remember how our villagers used to run away when they saw a stranger.

We were illiterate, had no potable drinking water, suffered from illnesses and had no access to any of the Government schemes. All that changed now,” says Kimudu Acchamma, in charge of the Paderu centre in Visakhapatnam district.

With more than 200 hostels that offer shelter, schooling, health and sports training, Kalyan Ashrams boast of many successful former students in all fields including sports with sportspersons such as Limba Ram and Kavita Raut among notables.

Apart from livelihood training and self-help groups of women, the VKS also takes active part in resource protection and support to farmer and fishermen communities.

“In Purulia district of West Bengal, water is so scarce that it was difficult to have even one crop in a year. But we revived the tanks and helped each farmer dig a small tank in his land so that groundwater was charged, and they could grow fish there.

And the farmers could actually go for two crops,” explains Malati Soren from Purulia. “The tribal belt there was very backward. In fact, there was a village, which had just one boy who could read and write and he was in a hostel in the town.

The entire village waited for him to come home for holidays so that he could sit and read all their letters from many months,” recalls Beenapani Das, also from West Bengal.

Conflict resolution has been one of the main areas of thrust of the Kalyan groups. “In Assam, in Bastar, Manipur and Arunachal, whenever there was a clash between two tribes, both sides were losers.

We approached both the tribes and brokered. On many occasions, police called women members from our groups to come and cajole the warring tribes,” says Madhavi Joshi, country head of the VKA women’s groups.

The peace efforts also worked in the Bastar region of Chattisgarh and Gadchiroli in Maharashtra where left extremism became an impediment to the development of scheduled tribes.

“In Gadchiroli, there were fierce encounters between Maoists and the security forces and tribes got caught in crossfire. We were the only one who were allowed to get in the middle, go to the remote areas and speak to the villagers,” smiles Jasunda Darro who works in Gadchiroli villages.

“Bastar had a mere 2% literacy among women. Tribal people, especially young people and women faced so much pressure from the extremist groups and they equally suffered due to lack of access to facilities in their own habitations,” adds Madhavi Joshi.

Apart from night schools, free coaching classes, reading rooms, VKA also runs Ekal Pathshalas, single-teacher schools that have young girls from the community, teaching primary school kids and dropouts, often depending on song and story to convey lessons to toddlers. Ekal school teachers sometimes walk kilometers to reach the schools assigned to them.

Terrain is one of the most challenging factors of their work, but workers, such as Omem Bayor of Arunachal Pradesh climb up mountains to reach tribal villages near Tibet, China borders to reach the last tribal woman.

Prevention of trafficking of young girls has been seen as a crucial intervention in some states such as the North east and West Bengal where the kids are sent off across the borders and are never seen again, the women SHGs have focused on bringing girl children to schools, preventing child marriages.

Elsewhere in the bustling metro of Kolkata, Usha Agarwal builds bridges between urban denizens and the tribal areas, organizing Vana Yatras and offering marketing avenues for the tribal crafts.

The venue for the Vanavasi Kalyan Ashram national meet echoes with songs, in Santhali and Gond, in Marathi and Bengali, sung by women, each of whom is a driving force in her own community.

“It is our effort to preserve our music and dance and we interact with old people and document legends, stories, songs and poems and teach them,” says Donshinlu Golmei from Manipur. “We have discovered many lost gems and many tribal festivals,” adds Nayana Gamit from Gujarat.

The work that these women do is mostly voluntary, except for a few full-time workers who are often products of the hostels themselves.

And unknown to the rest of the world, their energy courses through the veins of tribal India, revitalizing whole communities, bridging development gaps and ensuring their holistic development.


संत परम्परा में समरसता के वाहक श्री रामानुजाचार्य जी


जीवन परिचय

  • तमिलनाडु के श्री पेरुम्बदूर कस्बे में विक्रम संवत 1074 को रामानुजाचार्य का जन्म हुआ।पिता जी केशवाचार्य व माता जी का नाम कान्तिमती थी। बचपन से ही रामानुजाचार्य की बुद्धि अत्यंत विलक्षण थी। 15 वर्ष की अवस्था में ही उन्होंने सभी शास्त्रों का गहन अध्ययन कर लिया था।
  • 16 वर्ष की आयु में इनका विवाह रक्षम्बाके साथ हुआ। 23 वर्ष की आयु में गृहस्थ आश्रम त्यागकर श्रीरंगम के यदिराज संन्यासी से संन्यास की दीक्षा ली।
  • श्री रामानुजाचार्य अपने काल के अत्यंत विद्वान, साहसी तथा सामाजिक दृष्टिकोण से उदार धार्मिक पथ प्रदर्शक थे।प्रख्यात लेखक हूपर ने भक्ति की चर्चा करते हुए कहा कि श्री रामानुजाचार्य के पूर्व आलवारों ने भक्ति की सुंदर भूमि तैयार की थी, जिस पर रामानुज ने भक्ति का प्रसार किया।

श्री रामानुजाचार्य और सामाजिक समरसता

  • श्री रामानुजाचार्य ने हिन्दू समाज के पिछड़े वर्ग की पीड़ा और उपेक्षा को ह्रदयसे अनुभव किया। उस समय की प्रचलित सामाजिक एवं धार्मिक अनुष्ठान पद्धतियों में यथा संभव सुधार तथा नयी अनुष्ठान पद्धतियों की सृष्टि उन सभी लोगों के लिए की जीने लिए उस काल में जरुरी थी
  • ब्राह्मण से लेकर चांडाल तक सभी जात-वर्गों के लिए सर्वोच्च आध्यत्मिक उपासना के द्वार, लोगों की आलोचना के बावजूद उन्होंने खोल दिए।इस कार्य के लिए उनको स्थान-स्थान पर भारी विरोध का सामना करना पड़ा, किन्तु न व डरे, न झिझके और न ही रुके
  • श्री रामानुजाचार्य, सामाजिक दृष्टि से वर्णव्यवस्था के अन्दर किसी भी प्रकार के भेदभाव को स्वीकार नहीं करते थे।उनके अनेक शिष्य निम्न कहि जाने वाली जातियों से थे। भगवान की रथयात्रा के अवसर पर तथाकथित निम्न जातियोँ वाले ही रथ पहले खींचते थे। वही परम्परा आज भी चली आ रही है।
  • उन्होंने वैष्णव धर्म के प्रचार के लिए पूरे देश का भ्रमण किया
  • उन्होंने शुद्र गुरुओं का शिष्यत्व स्वीकार किया तथा चांडाल के हाथ से भोजन करने में भी श्री रामानुजाचार्य ने कभी संकोच नही किया
  • श्री रामानुजाचार्य वृद्धावस्थामें स्नान करने को जाते समय दो ब्राह्मण के कन्धों पर हाथ रखकर जाते थे और जब स्नान कर वापस आते थे तब दो चर्मकारों के कन्धों का सहारा लेकर आते थे| लोगों ने जब इस पर आपत्ति की तो उन्होंने कहा – अरे ! मन की कलुषता को समाप्त करो’ उनका मानना था कि:


 न जाति: कारणं लोके गुणा: कल्याणहेतव :

अर्थात जाति नहीं, वरन गुण ही कल्याण का कारण है |

  • श्री रामानुजाचार्य ने श्री रंगपट्टम के उत्तर में मेलुकोट (दक्षिण बद्रिकाश्रम) नामक स्थान तिरूनारायण पेरूमाल वैष्णव मंदिर के द्वार पंचमों (शूद्रों से भी दूर कहे जाने वाले लोगों)के लिए खोल दिए थे। वे कहते हैं की क्षुद्र, निराश्रय मानव भी अपनी भक्ति, समर्पण तथा ज्ञान के सहारे ईश्वर को प्राप्त कर लेता है।
  • इस व्यापक भावना ने सामाजिक सद्भाव तथा सहिष्णुताको जन्म दिया और वर्ण, जाति के भेदभाव से दूर आदर्श समाज व्यवस्था निर्माण करने का प्रयास किए

श्री रामानुजाचार्य एवं एकता और अखंडता

  • उन्होंनेरामेश्वरम से लेकर बद्रीनाथ तक कि यात्रा की। आलवार भक्तों के तीर्थस्थानों की यात्रा व उत्तर भारत की यात्रा में काशी, अयोध्या, बद्रीनाथ, कश्मीर, जगन्नाथपुरी, द्वारिका आदि तीर्थस्थलों पर अपने आध्यात्मिक तथा सामाजिक विचारों को लेकर गए।
  • श्री रामानुजाचार्य ने लोकजागरण का आधार भक्ति को ही मान्य किया और भक्ति के प्रचार-प्रसार के लिए व्यापक प्रयास किया।ज्ञान और भक्ति की गंगा बहाते हुए हिन्दू संस्कृति का पुनरूत्थान तथा सामाजिक जागरण का महान कार्य किया

श्रीरामानुजाचार्य द्वारा रचित ग्रन्थ, भाष्य

  • मूल ग्रन्थ :ब्रह्मसूत्र पर भाष्य ‘श्रीभाष्य’ एवं ‘वेदार्थ संग्रह’।
  • गुरु की इच्छानुसार रामानुज ने उनसे तीन काम करने का संकल्प लिया था- ब्रह्मसूत्र, विष्णु सहस्रनाम और दिव्य प्रबंधनम की टीका लिखना।अपने शिष्य ‘कुरंत्तालवार’ को लेकर वे श्री नगर गए तथा वापस श्री रंगम आकर श्रीभाष्य लिखने लगे।
  • उन्होंने वेदांत दीप, वेदांत सार, वेदार्थ संग्रह, गीता भाष्य, नित्य ग्रन्थ तथा गद्य त्रयम (शरणागति गद्य, श्री रंगम गद्य, श्री बैकुंठ गद्य) की रचना की।
  • विशिष्टाद्वैत दर्शन: रामनुजाचार्य के दर्शन में सत्ता या परमसत् के सम्बन्ध में तीन स्तर माने गए हैं- ब्रह्म अर्थात ईश्वर, चित् अर्थात आत्म, तथा अचित अर्थात प्रकृति।
  • रामानुजजी के समय में वेद शास्त्र तथा अन्य धार्मिक ग्रन्थों का अध्ययन तथा अध्यापन सभी जाति-वर्णों के लोगों के लिए सुलभ हो गया था।
  • सामाजिक जागरण का महान कार्य करते हुए रामानुजाचार्य 120 वर्ष की आयु में ब्रह्मलीन हुए



జగద్గురు శ్రీ ఆదిశంకారాచార్య


శంకరం శంకరాచార్యo

కేశవం బాదరాయణo

నమామి భగవత్పాదం

శంకరం లోక శంకరం

శ్రీ ఆదిశంకరాచార్యుల వారు అద్వైత వేదాంతానికి ఆద్యులు. ఆయనను శ్రీ శంకర భగవత్పాదులు అని కూడా పిలుస్తారు. వారు సుమారుగా 2500 పూర్వం కేరళలోని కొచ్చి నగర సమీపంలోని కాలడిలో జన్మించారు. అయితే శృంగేరి మొదలైన మఠాల ఆధారాల ప్రకారం ఆయన 5-6 శతాబ్దంలో జీవించినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి. 8వ శతాబ్ద కాలంలో 72కు పైగా వివిధ హిందూ మతశాఖలు విజృంభించి గందరగోళం సృష్టించాయి. సుభిక్షంగా ఉన్న భారతదేశాన్ని కొల్లగొట్టడానికి విదేశీయుల దాడులు ప్రారంభమైనాయి, విదేశీ మతాలు భారత దేశoలోకి చొచ్చుకు వస్తున్నాయి. ఈ కల్లోలానికి దుఃఖించి భూమాత మొరపెట్టుకుంటే, ఆ పరబ్రహ్మతత్త్వం, భారతాన్ని ఒక్కత్రాటి మీదకి తేవడానికి, ఆది శoకరులను భూలోకానికి పంపాడని పురాణాలు చెప్తున్నాయి.



అతి పిన్నవయసులోనే ఆది శంకరులు, వేదాలు, షట్సాస్త్రాలు, షడంగాలు, సమస్త విద్యలు ఔపాసన పట్టిన మహామేధావి. మానవజాతిని సమైక్యంగా ఒక మహాతత్వానికి ఒడంబడి ఉండేటట్లు ఏవిధంగా చేయాలో అతనికి తెలుసు.

శంకరుల తండ్రి శివగురు, తల్లి ఆర్యాంబ. ఎనిమిదేళ్ళ వయసులోనే తల్లిని ఒప్పించి, సన్యాసాశ్రమ స్వీకారానికి బయలుదేరాడు. గోవింద భగవత్పాదులవారు, తమ గురువు చెప్పిన గుర్తుల ప్రకారం అతనే శివస్వరూపుడైన ఆదిశంకరులని గ్రహించి తమ శిష్యుడిగా చేసుకున్నారు.


గోవింద భగవత్పాదుల గురుత్వంలో శంకరాచార్యులు భగవద్గీతకు, 10 ముఖ్యమైన ఉపనిషత్తులకు ( బృహదారణ్యక, ఛoదోగ్య, ఐతరేయ, తైత్తిరీయ, కెనా, ఈశా, కఠ, ముండక, ప్రశ్న, మాండూక్య), బ్రహ్మ సూత్రములకు- మహా భాష్యములు రచించారు. వేదవ్యాసుని యోగసుత్రములకు, ఆపస్థంభ ధర్మసూత్రములకు వివరణలు రచించారు.   వీటన్నిoటినీ, ముఖ్యంగా బ్రహ్మసూత్రాలను క్రోడీకరించి `అద్వైత సిద్ధాంతాన్ని’ బోధించారు. భగవద్గీతకు వ్రాసిన భాష్యం అత్యద్భుతం. వ్యాస మహర్షి స్వయంగా శంకరుల వద్దకు ఆయనను పరీక్షిoచడానికి వచ్చి భాష్యాలు విని ముగ్దులయారని ప్రతీతి. ఇంకొక ముఖ్య వేదాంత గ్రంథం `ఉపదేశ సహస్రి’.

ఆది శంకరులు రచించిన ఎన్నో స్తోత్రములలో `భజగోవింద స్తోత్రం, దక్షిణామూర్తి  స్తోత్రం, శివానందలహరి స్తోత్రం, సౌందర్యలహరి స్తోత్రం, భవానీ స్తోత్రం, కనకధారా స్తోత్రం, విష్ణు సత్పది, కృష్ణాష్టక స్తోత్రం, ఆత్మ బోధ, తత్త్వ బోధ, నిర్వాణ శతకం’  మొదలైనవి ముఖ్యమైనవి. వందల సంవత్సారాలు గడిచినా భక్తులు ఈనాటికీ ఈ స్తోత్రాల పఠనం చేసుకుంటూనే ఉంటారు.


అద్వైతం అంటే అన్ని హిందూ శాఖలకి ఆది మూలం. ఒక వృక్షం ఉందంటే, భూమిలో ప్రముఖమైన వేరు, దానికి శాఖలైన చిన్న వేర్లు ఉంటాయి; అట్లాగే భూమి పైన పెద్ద మొదలు, దాని శాఖలు కొమ్మలు రెమ్మలుగా విస్తరించి ఉంటాయి. ఊడల మర్రిచెట్టు కొమ్మలనుంచి ఊడలు నేలలోపలకు విస్తరించి వేర్లుగా మారినట్లు, హిందూ మతం కూడా కొమ్మలనుంచి వేళ్ళూనినట్లు శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించింది. ఎన్ని రూపాలున్నప్పటికీ, పరబ్రహ్మ స్వరూపం ఒక్కటే, అదే అద్వైత తత్త్వం. వర్షానికి వరుణుదు, వాయువు, అగ్ని, సూర్యచంద్రులు అందరూ వారి కర్తవ్యం నిర్వర్తిస్తున్నా, పంచభూతాలకి అధిపతి ఆ మహాశివుడే, అదే అద్వైతం, ద్వైత దృష్టి పరమేష్టికి లేదు.

శైవం, వైష్ణవం, శాక్తేయ తత్వాలన్నిటి గురించి ఆయన రచనలు చేసి అద్వైత వేదాంతాన్ని ఆవిష్కరించారు.  శాఖా భేదాలు పరిష్కరిస్తూ `స్మార్త’ సంప్రదాయానుసారం పంచాయతన’ పూజా విధానాన్ని నెలకొల్పి, గణపతి, సూర్య, విష్ణు, శివ, దేవీ మూర్తులను కొలుస్తూ, సకల దేవతలు ఒకే పరబ్రహ్మ స్వరూపమని విపులీకరించారు.

ఆ పిన్న వయసులోనే శిష్యులతో ఆసేతు హిమాచలం మూడు సార్లు కాలి నడకన ప్రయాణించారు. ప్రతి ముఖ్య స్థలంలో, అక్కడి హిందూ శాఖల అధిపతులతో చర్చించి అద్వైతాన్ని ప్రతిపాదించారు. గాణాపత్యులను,శైవులను, వైష్ణవులను, శాక్తేయులను, కాపాలికాది మతాచార్యులను అందరినీ ఒకే భగవంతుని నమ్మేటట్లు చేసి, వాదించి మెప్పించి అద్వైత తత్వాన్ని వ్యాప్తి చేసి, హిoదువులందరినీ ఐకమత్యంతో మెలిగేటట్లు చేసారు.  ఎందరో పండితులతో, ఇతర పీఠాలు, మఠాలతో వాదోపవాదాలు జరిపి  అద్వైత విజయకేతనం ఎగురవేశారు. వారిలో సాక్షాత్ బ్రాహ్మ, సరస్వతీ స్వరూపులైన మండన మిశ్రుడు, ఉభయభారతి ప్రముఖులు. ఆ వేదాంత తర్కానికి ఉభాయభారతి న్యాయనిర్ణేతగా ఉండాలని శంకరులే కోరారు. ఆ వాదనలో మండన మిశ్రులను ఓడించి, తన మొదటి మఠమైన శృంగేరి మఠానికి సురేశ్వరాచార్యులనే సన్యాస నామంతో ఆయనను మఠాదిపతులను చేసారు.

మఠాల స్థాపన


శృంగేరి శారదా పీఠం

ఒక్కొక్క వేదానికి ఒక్కొక్క మఠం చొప్పున భారతదేశానికి నాలుగు దిక్కులా నాలుగు మఠాలు నిర్మించి, తమ నలుగురు ముఖ్య శిష్యులను వాటికి పీఠాధిపతులుగా నియమించారు. ఋగ్వేదానికి తూర్పున పూరి క్షేత్రంలోని గోవర్ధన మఠానికి (`ప్రజ్ఞానo బ్రాహ్మ’ మహావాక్యం) శ్రీ పద్మపాదుల వారిని; యజుర్వేదానికి దాక్షిణాన శృంగేరి క్షేత్రంలోని శారదా పీఠానికి (`అహం బ్రహ్మాస్మి’ మహావాక్యం) శ్రీ సురేశ్వరాచార్యుడిని; సామవేదానికి పశ్చిమాన ద్వారకా క్షేత్ర పీఠానికి (`తత్త్వమసి’ మహావాక్యం) శ్రీ హస్తమలకాచార్యుడిని;  అధర్వ వేదానికి ఉత్తరాన బదరీనాథ క్షేత్రంలోని జ్యోతిర్మఠానికి (`అయమాత్మా బ్రహ్మ’ మహావాక్యం) శ్రీ తోటకాచార్యులను నియుక్తులను చేసారు. ఈ విధంగా మఠాలు స్థాపించి ఆది శంకరులు తాము  స్వయంగా కాంచీపురంలో నివాసమున్నారు.

అతి చిన్నవయసులో, తమ 32వ సంవత్సరoలో కైలాస గమనం తరువాత శ్రీ ఆది శంకరాచార్యులవారు తమ శిష్యులకి కనపడలేదు. పరమశివ స్వరూపులైన శంకరులు పరమేశ్వరునిలో కలిసిపోయారు. సద్గురువుల ఉపదేశానుసారం తమ ఉన్నతికి ప్రయత్నించడం ప్రజల కర్తవ్యం.

శంకరస్య చరితా గానం / చంద్రశేఖర గుణానుకీర్తనం //

నీలకం తవ పాద సేవనం / సంభవంతు మమ జన్మజన్మని //     

–  పి. విశాలాక్షి